Useful sentences
Everything for getting around Utrecht — by train, bus, car, or bike.
Trein · Train
Bus · Bus
Auto · Car
Fiets · Bike
Grammar
Negation and word order, telling the (very Dutch) time, and separable verbs.
a. Word order & negation
We've seen the basics already: a simple sentence is Subject – Verb – Rest (SVR); a question swaps to Verb – Subject – Rest (VSR).
To negate a sentence, Dutch uses niet ("not").1 The simple rule is to place niet right before whatever you're negating — ik werk veel / ik werk niet veel.
But that's overruled by the V2 rule: the finite verb always sits in second position in a normal sentence, so niet gets pushed to the end instead: ik zie de hond / ik zie de hond niet.
Sometimes Dutch uses geen instead — the equivalent of "no." If the object is specific (de/het), use niet directly after the verb. If the object is non-specific (een), een itself turns into geen: ik zie een hond / ik zie geen hond.
| Ik zit op de stoel. | I sit on the chair. |
| Zit ik op de stoel? | Do I sit on the chair? |
| Ik zit niet op de stoel. | I do not sit on the chair. |
| Jij gaat naar de Nederlandse les. | You go to the Dutch lesson. |
| Ga jij naar de Nederlandse les? | Do you go to the Dutch lesson? |
| Jij gaat niet naar de Nederlandse les. | You don't go to the Dutch lesson. |
| Jullie hebben een leuke les. | You have a fun lesson. |
| Hebben jullie een leuke les? | Do you have a fun lesson? |
| Jullie hebben geen leuke les. | You don't have a fun lesson. |
| Hij woont in de leukste stad van het land. | He lives in the best city in the country. |
| Woont hij in de leukste stad van het land? | Does he live in the best city in the country? |
| Hij woont niet in de leukste stad van het land. | He doesn't live in the best city in the country. |
1. English speakers often struggle with where to put niet: English negates right after the subject and before the finite verb. Dutch doesn't work that way!
b. The clock
Dutch reads the clock in a way that trips up a lot of learners: after quarter past the hour, it starts counting toward the next hour.
So when a Dutch speaker says half drie, they mean half to three — not half past three. And where English says 20, 25, 35, or 40 minutes, Dutch instead says "10 before half," "5 before half," "5 after half," and "10 after half."
| Time | Dutch |
|---|---|
| 15:00 | Het is drie uur |
| 14:30 | Het is half drie |
| 15:30 | Het is half vier |
| 15:15 | Het is kwart over drie |
| 14:45 | Het is kwart voor drie |
| 15:45 | Het is kwart voor vier |
| 15:10 | Het is tien over drie |
| 14:50 | Het is tien voor drie |
| 15:50 | Het is tien voor vier |
| 15:20 | Het is tien voor half vier |
| 15:25 | Het is vijf voor half vier |
| 15:35 | Het is vijf over half vier |
| 15:40 | Het is tien over half vier |
c. Separable (combined) verbs
Verbs built from two words that also exist on their own — aankomen (aan+komen), oversteken (over+steken), afstuderen (af+studeren) — get cut in two when conjugated, with the prefix moving to the end of the sentence.
| Positive (aankomen — to arrive) | Question |
|---|---|
| Ik kom aan | kom ik aan? |
| Jij komt aan | kom jij aan? |
| U komt aan | komt u aan? |
| Hij/zij komt aan | komt hij/zij aan? |
| Wij komen aan | komen wij aan? |
| Jullie komen aan | komen jullie aan? |
| Zij komen aan | komen zij aan? |
The part that splits off is usually a preposition.
Exercises
Practice the clock, read a short commute story, then work on negation.
1Write down the time, in full sentences
Set A
| 14:00 | … |
| 15:20 | … |
| 12:45 | … |
| 19:55 | … |
| 17:30 | … |
| 13:25 | … |
Set B
| 11:15 | … |
| 15:11 | … |
| 20:36 | … |
| 16:53 | … |
| 23:30 | … |
| 21:47 | … |
2Read the story, then answer
Kees vertelt
Ik ga elke dag met de trein naar mijn werk. Ik woon in Utrecht, maar ik werk in Leiden. Eerst fiets ik naar het station. Dat duurt ongeveer een kwartier. Dan neem ik de trein naar Den Haag. Die doet er 40 minuten over. Dan stap ik over op de trein naar Leiden. De reis van Den Haag naar Leiden duurt 10 minuten. In Leiden neem ik de bus naar mijn werk. In totaal duurt de reis van mijn huis naar mijn werk 1 uur en 10 minuten. Ik vind mijn werk leuk, maar wil liever dichterbij werken!
- 01Hoe gaat Kees naar zijn werk?
- 02Waar woont Kees?
- 03En waar werkt Kees?
- 04Hoe lang duurt de reis van Utrecht naar Den Haag?
- 05Hoe lang reist Kees naar zijn werk?
- 06Wat vindt Kees van zijn werk?
3Your turn
Write down how you get from home to work or school by public transport. If you don't usually take public transport, look it up on 9292ov.nl.
4Translate
- 01He travels to Amsterdam.
- 02He doesn't travel to Amsterdam.
- 03Does he travel to Amsterdam?
- 04They hate the Dutch lesson.
- 05They don't hate the Dutch lesson.
- 06Do they hate the Dutch lesson?
- 07I live in Utrecht.
- 08I don't live in Utrecht.
- 09Do I live in Utrecht?
Word list
Trains, bikes, cars, and everything that can go wrong with them.